Η Ομογένεια και η Αυτοδιοίκηση ενώνουν ξανά δυνάμεις για τα μικρά νησιά

Η Γαύ­δος απο­τέ­λε­σε τον φε­τι­νό σταθ­μό του Smart Islands, μετά την Ψέ­ρι­μο και το Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

Ένα μο­ντέ­λο συ­νερ­γα­σί­ας που φι­λο­δο­ξεί να δώσει πρα­κτι­κές λύ­σεις σε κοινά προ­βλή­μα­τα των μι­κρών και ακρι­τι­κών νη­σιών δια­μορ­φώ­νε­ται μέσα από την πρω­το­βου­λία Smart Islands.

Στό­χος είναι νη­σιω­τι­κές κοι­νό­τη­τες με μικρό πλη­θυ­σμό και πε­ριο­ρι­σμέ­νες υπο­δο­μές να μπο­ρούν να συν­δέ­ο­νται με δή­μους, φο­ρείς της Πο­λι­τεί­ας, πα­νε­πι­στή­μια, ορ­γα­νώ­σεις της Ομο­γέ­νειας και ιδιω­τι­κούς φο­ρείς που μπο­ρούν να προ­σφέ­ρουν τε­χνο­γνω­σία, υπη­ρε­σί­ες ή χρη­μα­το­δό­τη­ση.

Οι βα­σι­κοί το­μείς πα­ρέμ­βα­σης αφο­ρούν την εκ­παί­δευ­ση, την υγεία, την ενέρ­γεια, το νερό, τις με­τα­φο­ρές, την ψη­φια­κή συν­δε­σι­μό­τη­τα και γε­νι­κό­τε­ρα τις συν­θή­κες που επι­τρέ­πουν σε μια οι­κο­γέ­νεια να ζει μό­νι­μα σε ένα μικρό νησί.

Το Smart Islands ξε­κί­νη­σε από την Ψέ­ρι­μο το 2024, συ­νε­χί­στη­κε στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο το 2025 και φέτος με­τα­φέρ­θη­κε στη Γαύδο, όπου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 22 και 23 Σε­πτεμ­βρί­ου το τρίτο διε­θνές συ­νέ­δριο της πρω­το­βου­λί­ας.

Η επι­λο­γή δια­φο­ρε­τι­κού νη­σιού κάθε χρόνο επι­τρέ­πει να κα­τα­γρά­φο­νται προ­βλή­μα­τα που αλ­λά­ζουν από τόπο σε τόπο, αλλά και ανά­γκες που επα­να­λαμ­βά­νο­νται σε με­γά­λο μέρος της μι­κρής νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας.

Ανά­με­σά τους βρί­σκο­νται η μεί­ω­ση του μό­νι­μου πλη­θυ­σμού, η δυ­σκο­λία στε­λέ­χω­σης βα­σι­κών υπη­ρε­σιών, η λει­τουρ­γία σχο­λι­κών μο­νά­δων με ελά­χι­στους μα­θη­τές, η πρό­σβα­ση σε υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας, οι με­τα­κι­νή­σεις και η ανά­γκη για σύγ­χρο­νες ψη­φια­κές υπο­δο­μές.

Σε αυτό το πλαί­σιο, το Smart Islands επι­χει­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει έναν μη­χα­νι­σμό μέσω του οποί­ου οι ανά­γκες κάθε νη­σιού θα κα­τα­γρά­φο­νται και στη συ­νέ­χεια θα συν­δέ­ο­νται με φο­ρείς που μπο­ρούν να συμ­βά­λουν στην αντι­με­τώ­πι­σή τους.

Η φε­τι­νή διορ­γά­νω­ση στη Γαύδο έδωσε ένα πιο συ­γκε­κρι­μέ­νο πα­ρά­δειγ­μα αυτής της προ­σέγ­γι­σης. Μέσα από την πρω­το­βου­λία «24 Ανά­γκες – 24 Ευ­και­ρί­ες να αλ­λά­ξου­με τη Γαύδο» κα­τα­γρά­φη­καν συ­γκε­κρι­μέ­νες ανά­γκες του νη­σιού στους το­μείς της υγεί­ας, της εκ­παί­δευ­σης, της ενέρ­γειας, των με­τα­φο­ρών, του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, του πο­λι­τι­σμού και της ψη­φια­κής συν­δε­σι­μό­τη­τας.

Η λο­γι­κή είναι απλή: κάθε ανά­γκη μπο­ρεί να ανα­λη­φθεί ή να υπο­στη­ρι­χθεί από έναν δήμο, έναν ορ­γα­νι­σμό, ένα ίδρυ­μα, μια επι­χεί­ρη­ση, ένα πα­νε­πι­στή­μιο ή έναν φορέα της Ομο­γέ­νειας.

Ένα πρώτο πα­ρά­δειγ­μα είναι η δο­ρυ­φο­ρι­κή σύν­δε­ση Starlink που προ­σφέρ­θη­κε στον Δήμο Γαύ­δου από το International Hellenic Association, μαζί με την κά­λυ­ψη της σχε­τι­κής συν­δρο­μής.

Η πα­ρέμ­βα­ση αφορά τη Γαύδο, αλλά το μο­ντέ­λο μπο­ρεί να εφαρ­μο­στεί και σε άλλα μικρά νησιά όπου η πρό­σβα­ση σε στα­θε­ρές ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες πα­ρα­μέ­νει πε­ριο­ρι­σμέ­νη.

Η ψη­φια­κή συν­δε­σι­μό­τη­τα απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για μι­κρές νη­σιω­τι­κές κοι­νό­τη­τες, καθώς επη­ρε­ά­ζει την πρό­σβα­ση σε υπη­ρε­σί­ες, την εξ απο­στά­σε­ως ερ­γα­σία, την εκ­παί­δευ­ση και τη δυ­να­τό­τη­τα πα­ρα­μο­νής ή εγκα­τά­στα­σης νέων κα­τοί­κων.

Αντί­στοι­χη ση­μα­σία έχει η εκ­παί­δευ­ση. Σε αρ­κε­τά μικρά νησιά, η λει­τουρ­γία ενός σχο­λεί­ου εξαρ­τά­ται από πολύ μικρό αριθ­μό μα­θη­τών και συχνά από την πα­ρα­μο­νή λίγων οι­κο­γε­νειών.

Η Γαύ­δος απο­τε­λεί χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα, καθώς τη φε­τι­νή σχο­λι­κή χρο­νιά το Δη­μο­τι­κό και το Νη­πια­γω­γείο δεν λει­τουρ­γούν λόγω έλ­λει­ψης μα­θη­τών. Το ζή­τη­μα ανέ­δει­ξε τη στενή σύν­δε­ση ανά­με­σα στη λει­τουρ­γία ενός σχο­λεί­ου, τη μό­νι­μη κα­τοί­κη­ση και τη συ­νο­λι­κή βιω­σι­μό­τη­τα μιας μι­κρής νη­σιω­τι­κής κοι­νό­τη­τας.

Στην Ψέ­ρι­μο, αντί­θε­τα, το σχο­λείο συ­νε­χί­ζει να λει­τουρ­γεί, έχο­ντας φέτος έξι μα­θη­τές. Η πε­ρί­πτω­ση δεί­χνει πόσο ση­μα­ντι­κή μπο­ρεί να είναι η πα­ρου­σία ακόμη και λίγων οι­κο­γε­νειών για τη δια­τή­ρη­ση βα­σι­κών δομών σε ένα μικρό νησί.

Η εκ­παί­δευ­ση, επο­μέ­νως, αντι­με­τω­πί­ζε­ται στο Smart Islands ως μέρος μιας ευ­ρύ­τε­ρης πο­λι­τι­κής για τη μό­νι­μη ζωή στα νησιά. Για να πα­ρα­μεί­νει μια οι­κο­γέ­νεια σε έναν απο­μο­νω­μέ­νο τόπο χρειά­ζε­ται σχο­λείο, πρό­σβα­ση στην υγεία, αξιό­πι­στες με­τα­φο­ρές, ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες και στοι­χειώ­δεις επαγ­γελ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες.

Σε αυτή τη λο­γι­κή εντάσ­σε­ται και η πρό­τα­ση που συ­ζη­τή­θη­κε στο συ­νέ­δριο για στε­νό­τε­ρη συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ με­γα­λύ­τε­ρων δήμων και μι­κρών νη­σιω­τι­κών δήμων.

Οι μι­κροί δήμοι συχνά δεν δια­θέ­τουν επαρ­κές τε­χνι­κό ή διοι­κη­τι­κό προ­σω­πι­κό για να προ­ε­τοι­μά­σουν με­λέ­τες, να ωρι­μά­σουν έργα ή να διεκ­δι­κή­σουν χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία. Η συ­νερ­γα­σία με με­γα­λύ­τε­ρους δή­μους μπο­ρεί να κα­λύ­ψει μέρος αυτού του κενού, πα­ρέ­χο­ντας τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη και τε­χνο­γνω­σία.

Πα­ράλ­λη­λα, η ελ­λη­νι­κή δια­σπο­ρά επι­χει­ρεί να απο­κτή­σει πιο ορ­γα­νω­μέ­νο ρόλο. Μέσω του International Hellenic Association, επι­στή­μο­νες, πα­νε­πι­στη­μια­κοί, επαγ­γελ­μα­τί­ες και ορ­γα­νώ­σεις του εξω­τε­ρι­κού συν­δέ­ο­νται με συ­γκε­κρι­μέ­νες ανά­γκες των νη­σιών.

Η συμ­βο­λή της Ομο­γέ­νειας δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στη χρη­μα­το­δό­τη­ση. Πε­ρι­λαμ­βά­νει τε­χνο­γνω­σία, πρό­σβα­ση σε διε­θνή δί­κτυα, επι­στη­μο­νι­κή υπο­στή­ρι­ξη και συ­νερ­γα­σί­ες που μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν σε μι­κρές το­πι­κές κοι­νω­νί­ες.

Στο συ­νέ­δριο της Γαύ­δου τέ­θη­κε επί­σης η ανά­γκη δη­μιουρ­γί­ας ενός πιο στα­θε­ρού δι­κτύ­ου με­τα­ξύ των νη­σιών που συμ­με­τέ­χουν στο Smart Islands και των φο­ρέ­ων που έχουν ανα­λά­βει να τα στη­ρί­ξουν. Η πρό­τα­ση έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για τη συ­νέ­χεια της πρω­το­βου­λί­ας. Ένα μό­νι­μο δί­κτυο μπο­ρεί να επι­τρέ­ψει την πα­ρα­κο­λού­θη­ση των πα­ρεμ­βά­σε­ων, τη με­τα­φο­ρά λύ­σε­ων από ένα νησί σε άλλο και την αξιο­ποί­η­ση της εμπει­ρί­ας που απο­κτά­ται κάθε χρόνο.

Το ζη­τού­με­νο πλέον είναι οι πα­ρεμ­βά­σεις που δο­κι­μά­ζο­νται σε ένα νησί να μπο­ρούν, όπου είναι χρή­σι­μο και εφι­κτό, να προ­σαρ­μό­ζο­νται στις ανά­γκες άλλων μι­κρών νη­σιω­τι­κών κοι­νο­τή­των.

Η Ψέ­ρι­μος, το Κα­στελ­λό­ρι­ζο και η Γαύ­δος απο­τε­λούν μέχρι σή­με­ρα τους τρεις σταθ­μούς του Smart Islands. Κάθε νησί έχει δια­φο­ρε­τι­κές ανά­γκες, όμως πολλά από τα προ­βλή­μα­τα είναι κοινά.

Η επό­με­νη φάση της πρω­το­βου­λί­ας θα κρι­θεί από το πόσες από τις προ­τά­σεις θα πε­ρά­σουν σε πραγ­μα­τι­κή εφαρ­μο­γή και από το κατά πόσο το μο­ντέ­λο συ­νερ­γα­σί­ας που δια­μορ­φώ­νε­ται θα μπο­ρέ­σει να αξιο­ποι­η­θεί και από άλλες μι­κρές νη­σιω­τι­κές κοι­νό­τη­τες.

Για τα μικρά νησιά, το όφε­λος ενός τέ­τοιου δι­κτύ­ου βρί­σκε­ται κυ­ρί­ως στη δυ­να­τό­τη­τα πρό­σβα­σης σε αν­θρώ­πους, τε­χνο­γνω­σία και πό­ρους που δύ­σκο­λα μπο­ρούν να εξα­σφα­λί­σουν μόνα τους. Αυτή είναι και η κα­τεύ­θυν­ση που επι­χει­ρεί να απο­κτή­σει το Smart Islands μετά τις τρεις πρώ­τες διορ­γα­νώ­σεις του.

dimokratiki.gr