Ραδιόφωνο Live Επικοινωνία Χρήσιμα τηλέφωνα Φαρμακεία
Follow us

Πρόσθεσε ένα σχόλιο

×

Η σημασία των Πέντε Άρτων στην Χριστιανική Εκκλησιαστική παράδοση (Γράφει η Ξανθίππη Αγρέλλη)

19/11/2026
86 Εμφανίσεις
0 Σχόλια

Η Μαρία έβαλε την Αρτοκλασία με τους πέντε άρτους στο πλεκτό πανέρι και την σκέπασε με το μεγάλο κεντητό, με κοφτό ασπροκέντημα  μαντήλι, τον λεγόμενο μποξιά.  

 -Του Αγίου Φιλίππου, 14 του Νοέμβρη, μεσάτωσε και ο προτελευταίος μήνας του χρόνου, ψιθύρισε, αφού ξεφούρνισε τον Άρτο τον επιούσιο, από τον παραδοσιακό ξυλόφουρνο, με τα καρβουνιασμένα ξύλα και τα κλαδιά. 

 -Πρέπει να ετοιμάσω και το Πρόσφορο,  μαζί με τους Πέντε Άρτους, αύριο γιορτάζει ο Φίλιππος,  ο άνθρωπος μου, μονολογούσε η Μαρία.  Θα  πάω πρώτα την Αρτοκλασία, στην Εκκλησία της Παναγίας, στον Εσπερινό και αύριο το Πρόσφορο,  για την Θεία Λειτουργία.  

Να διαβαστούν οι Μερίδες, από τον Ιερέα στην Αγία Τράπεζα και να κοπούν από τον Αμνό, τα κομμάτια εμπρός στην Αγία Πρόθεση.  Η ευλαβής Χριστιανή, είχε φροντίσει να τυπώσει με το Τυπάρι τους Πέντε Άρτους αλλά και το Πρόσφορο, με τις λέξεις χαραγμένες  ΙΣ ΧΣ 

ΝΙ ΚΑ 

Δηλαδή, Ο Ιησούς Χριστός Νικά.  Μαζί ήταν και άλλα Χριστιανικά σύμβολα, Σταυροί και γεωμετρικά σχήματα, όπως κύκλοι και τρίγωνα, αφιερωμένα στην Παναγία και στους Αγίους.  

 Όλα αυτά τα σχήματα, αποτυπώνονται από μια ειδική ξύλινη Σφραγίδα, το Τυπάρι.   Το  τετράγωνο σχήμα, με τα αρχικά του Ιησού Χριστού, ονομάζεται Αμνός.  Τα  υπόλοιπα είναι οι Μερίδες για μνημόσυνο,  ζώντων και τεθνεώτων.

 Την Αγία Προσφορά,  θα την διαβάσει ο Ιερέας, μνημονεύοντας υπέρ υγείας των ζώντων και υπέρ αιώνιου αναπαύσεως, των αποβιωσάντων. Μετά την Θεία Μετάληψη και το Ιερό Μυστήριο της Θείας κοινωνίας, το Πρόσφορο μοιράζεται ως Αντίδωρο στους πιστούς.

 Η  ίδια η λέξη, σημαίνει  Αντί του Δώρου,  η  ευλογία που μοιράζεται στους  πιστούς στο τέλος της Θείας Λειτουργίας.    Αλλά και μετά το πέρας της Ιεράς Ακολουθίας της Αρτοκλασίας, συνήθως στον Εσπερινό, ακολουθεί το μοίρασμα στων Πέντε Άρτων. Συμβολίζει το Θαύμα της Καινής Διαθήκης, με τους Πέντε Άρτους στην έρημο και το μοίρασμα πεντακισχιλίων ψωμιών, με τα ψάρια. Αυτά που στάθηκαν αρκετά, για να  χορτάσουν χιλιάδες  πιστοί οπαδοί του  Χριστού.  Τι  σημαίνουν και πως συνδέονται με την Χριστιανική και λαϊκή μας παράδοση, οι Πέντε Άρτοι και τα Πρόσφορα; 

Γιατί   η Αρτοκλασία, γίνεται με ξεχωριστή συνταγή και ζυμώνεται με ιδιαίτερη τέχνη, σαν εφτάζυμο, γεμάτη μυρωδικά; 

Τι συμβολίζουν στο Ιερό βιβλίο των παραδόσεων της Εκκλησίας μας;  

Το Πρόσφορο είναι ο Άρτος που χρησιμοποιείται κατά την Θεία Λειτουργία, της Ορθοδόξου Εκκλησίας και συμβολίζει το Άγιο Σώμα του Χριστού, στον Μυστικό Δείπνο που τέλεσε ο Χριστός, μαζί με το κρασί, που είναι το Άγιο Αίμα Του στο Ιερό Μυστήριο της  Θείας Ευχαριστίας.  Πριν  την προδοσία του Ιούδα και το Άγιο Πάθος Του, ο Χριστός συνέφαγε για τελευταία φορά με τους Δώδεκα Μαθητές του.  Το Πρόσφορο όπου η ίδια η λέξη, προέρχεται από το ρήμα προσφέρω, δηλαδή κάτι που  δίνω με ευχαρίστηση.  

Αυτό  το στοιχείο της προσφοράς, είναι από μόνο του Ιερό.  Τα  σχέδια τα τυπωμένα με το Τυπάρι, επάνω στο στρογγυλό ψωμί, δηλαδή στο Πρόσφορο, αλλάζουν αναλόγως την περιοχή, την εποχή και τα Μοναστήρια. Χωρίς το Τυπάρι ή  την Σφραγίδα, το Πρόσφορο δεν μπορεί να διαβαστεί και να ευλογηθεί, από τον Ιερέα στην Θεία Λειτουργία. Ορισμένα Τυπάρια ή Σφραγίδες για τα Πρόσφορα, είναι εξαιρετικά περίτεχνα φτιαγμένες και μοιάζουν, σαν έργα αξιοθαύμαστης ξυλογλυπτικής.  

Οι  σφραγίδες αυτές, γίνονται και σκαλίζονται στο χέρι, από ειδικούς τεχνίτες, συνήθως  από Καλόγερους, σε διάφορα Μοναστήρια.   Αυτοί  ειδικεύονται και σε  άλλα Εκκλησιαστικά αντικείμενα, όπως ξυλόγλυπτους Σταυρούς.   Πολλά Τυπάρια  ή Σφραγίδες,  είναι εντυπωσιακές και λεπτοδουλεμένες, με τα Ιερά σύμβολά τους και παραπέμπουν, περισσότερο σε λαϊκή τέχνη, ξυλογλυπτικής, παρά σε καλλιτεχνικό εργαλείο αρτοποιίας. 

 Η ξύλινη Σφραγίδα ή το Τυπάρι, αποτελεί οικογενειακό κειμήλιο και περνά από γενιά, σε γενιά. Έτσι  η Σφραγίδα, μαζί με τις παραδοσιακές συνταγές, τα οικογενειακά ασημικά, τα κοσμήματα, τα τιμαλφή, τα προικιά και τα υφαντά,  έχει εξέχουσα θέση, στα οικογενειακά σκεύη. Συνήθως δίνεται από τη γιαγιά, μέχρι και την εγγονή.       

 Η  διαδικασία του ζυμώματος και το Τυπάρισμα ή Σφράγισμα, πριν το ψήσιμο της Αρτοκλασίας και του Πρόσφορου, γίνεται με ιδιαίτερη ευλάβεια. Πολλές γυναίκες, νηστεύουν,  όταν ζυμώνουν και προσθέτουν ευλογημένο λάδι του Ευχέλαιου, αν έχουν ή λίγες σταγόνες από Αγιασμό. Σταυρώνουν δε την ζύμη και την σκεπάζουν, με πεντακάθαρες,  λευκές πετσέτες, μέχρι να φουσκώσει, για να την φουρνίσουν. 

 Το  νόημα της Αρτοκλασίας των Πέντε Άρτων, είναι καθαρά Ιερό Εκκλησιαστικό έθιμο, από τα πρώτα Χριστιανικά χρόνια και  τα Βυζαντινά και το συναντάμε κυρίως στον Εσπερινό, των Μεγάλων Εορτών. Μαζί με το κρασί και το λάδι, οι Πέντε Άρτοι τοποθετούνται μπροστά στην Εικόνα, του εκάστοτε Αγίου που γιορτάζει.  

Το  κρασί συμβολίζει  και την χαρά των πιστών και το λάδι, σημαίνει την θεραπεία και την δύναμη της πίστης. Για να ευλογηθούν πολλοί πιστοί, αυτές τις Άγιες Ημέρες της  νηστείας,  βλέπουμε κατά το Σαρανταήμερο των Χριστουγέννων, αλλά και του Πάσχα, να γίνονται από τάμα, τα Σαρανταλείτουργα. Δηλαδή  Σαράντα Λειτουργιές καθημερινά, με το  Πρόσφορο, που τα προσφέρουν οι πιστοί και τα διαβάζουν οι Ιερείς.

 Η Μαρία είχε γιορτή, θα άνοιγε το  καλό ασπρισμένο και νοικοκυρεμένο σπιτικό  της, για να  δεχθεί μετά την Εκκλησιά,  φίλους, γείτονες και  συγγενείς.  Για να της πουν, τα ‘από του χρόνου’ στη γιορτή του κύρη της.  Χρονιά Πολλά, ακούγονταν στο κατώφλι και οι πρώτοι επισκέπτες έφτασαν. Κρατούσαν  ένα μπουκάλι σπιτικό λικέρ, με την λευκή, ευχετήρια κάρτα, καρφιτσωμένη επάνω του.  Η Μαρία  τους κερνούσε   από τον αξεπέραστο, σιροπιαστό, χωριάτικο  μπακλαβά, που έκανε στο μπακιρένιο σινί, για  μια τέτοια γιορτινή μέρα.  

Καλές Γιορτές  

Ξανθίππη Αγρέλλη

Η ανωνυμία είναι το καλύτερο κρησφύγετο δειλίας και χυδαιότητας!
Σχόλια 0

Πρόσθεσε ένα σχόλιο

× ExpImage

ΕΞΟΔΟΣ