Ο Jorge Bucay είναι Αργεντινός ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας, γνωστός για τη χρήση σύντομων αλληγορικών ιστοριών μέσα από τις οποίες επιχειρεί να εξηγήσει σύνθετες ανθρώπινες συμπεριφορές με απλό και κατανοητό τρόπο. Πολλές από αυτές τις ιστορίες δεν αφορούν μόνο την προσωπική ανάπτυξη, αλλά προσφέρουν πρακτικά μαθήματα για το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα και πόσο εύκολα μπορούν να οδηγηθούν σε λάθος συμπεράσματα όταν βλέπουν τα γεγονότα μόνο μέσα από τη δική τους εμπειρία. Μία από αυτές τις ιστορίες, ιδιαίτερα επίκαιρη και για την επιχειρηματική πραγματικότητα, είναι η ιστορία με την κότα και τα παπάκια.
Μια πάπια γέννησε τέσσερα αυγά. Πριν εκκολαφθούν, μια αλεπού την σκότωσε. Τα αυγά έμειναν μόνα μέχρι που μια κότα τα κλώσησε και όταν γεννήθηκαν τα παπάκια έγινε η μόνη μητέρα που γνώρισαν. Τα μεγάλωσε λοιπόν όπως ήξερε. Τα έμαθε να σκαλίζουν το χώμα, να ψάχνουν τροφή, να αποφεύγουν το νερό. Μέχρι που μια μέρα έφτασαν σε μια λίμνη.
Τα παπάκια μπήκαν στο νερό χωρίς δισταγμό και άρχισαν να κολυμπούν. Η κότα πανικοβλήθηκε. Ήταν βέβαιη ότι θα πνιγούν. Ένας κόκορας που άκουσε τις φωνές συμφώνησε: τα θεώρησε απερίσκεπτα.
Κανείς όμως δεν είχε πραγματικά άδικο. Η κότα έβλεπε κίνδυνο γιατί δεν μπορούσε να κολυμπήσει. Ο κόκορας έβλεπε απερισκεψία γιατί δεν καταλάβαινε τι έβλεπε. Τα παπάκια έβλεπαν φυσικότητα γιατί αυτό ήταν το περιβάλλον τους.
Το μόνο πραγματικό λάθος ήταν η βεβαιότητα ότι η δική τους εμπειρία αρκούσε για να εξηγήσει την πραγματικότητα.
Και αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά και πιο ακριβά λάθη στην επιχειρηματικότητα.
Το πρόβλημα δεν είναι οι αποφάσεις
Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν αποτυγχάνουν επειδή παίρνουν παράλογες αποφάσεις. Αποτυγχάνουν επειδή παίρνουν λογικές αποφάσεις βασισμένες σε λάθος κατανόηση της κατάστασης. Ο επιχειρηματίας που δεν γνωρίζει το πραγματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί, θα ερμηνεύει σωστά δεδομένα με λάθος τρόπο. Και αυτό συμβαίνει πολύ πιο συχνά από όσο παραδεχόμαστε.
Επιχειρήσεις που εμφανίζουν λογιστικά κέρδη αλλά δεν έχουν ρευστότητα. Επιχειρηματίες που αυξάνουν τον τζίρο χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι μειώνεται το πραγματικό περιθώριο κέρδος τους. Αποφάσεις που βασίζονται στο «έτσι το κάναμε πάντα» αντί στο «έτσι λειτουργεί σήμερα». Σχεδόν ποτέ το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προσπάθειας. Το πρόβλημα είναι η λάθος κατανόηση της πραγματικότητας.
Η παγίδα της εμπειρίας
Η εμπειρία είναι απαραίτητη στην επιχειρηματικότητα. Αλλά έχει ένα βασικό περιορισμό: αφορά το παρελθόν. Όταν αλλάζει το φορολογικό περιβάλλον, όταν αλλάζουν οι χρηματοδοτικές συνθήκες, όταν αλλάζει η τεχνολογία, η παλιά εμπειρία δεν είναι πάντα πλεονέκτημα. Μπορεί να γίνει παγίδα.
Εκεί εμφανίζεται η πιο επικίνδυνη φράση: «Αφού τόσα χρόνια έτσι λειτουργούσε.». Πίσω από αυτή τη φράση κρύβονται συχνά ελλιπής έλεγχος κόστους, απουσία προγραμματισμού ταμειακών ροών, έλλειψη ανάλυσης κινδύνου, αποφάσεις χωρίς στρατηγικό φορολογικό σχεδιασμό. Όχι απαραίτητα επειδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον, αλλά επειδή η πραγματικότητα ερμηνεύεται μέσα από παλιά νοητικά μοντέλα.
Όταν το πρόβλημα είναι η αρχική υπόθεση
Το πραγματικό ρίσκο δεν ξεκινά όταν γίνει ένα λάθος. Ξεκινά όταν δεν επανεξετάζεται ποτέ η αρχική παραδοχή. Γιατί τότε συμβαίνει κάτι πολύ ανθρώπινο: Δεν αμφισβητούμε τη βάση της απόφασης, απλώς επενδύουμε περισσότερο σε αυτήν. Περισσότερο χρόνο, περισσότερα χρήματα, περισσότερη προσπάθεια.
Και όσο μεγαλώνει η επένδυση, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αναγνωριστεί ότι ίσως το σημείο εκκίνησης ήταν λάθος. Έτσι δημιουργούνται τα περισσότερα επιχειρηματικά αδιέξοδα. Όχι από μια καταστροφική απόφαση, αλλά από μικρές παρανοήσεις που δεν διορθώθηκαν εγκαίρως.
Εκεί που δημιουργείται το πραγματικό κόστος
Οι περισσότερες επιχειρηματικές δυσκολίες δεν ξεκινούν από μεγάλα λάθη. Ξεκινούν από μικρές λανθασμένες ερμηνείες: μια λάθος ανάγνωση των αριθμών, μια ελλιπή εικόνα των υποχρεώσεων, μια πρόχειρη εκτίμηση κόστους, μια υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση κινδύνου. Και τότε αντί να προσαρμοστεί η σκέψη στα δεδομένα, επιχειρείται το αντίθετο: να προσαρμοστούν τα δεδομένα στη σκέψη. Εκεί αρχίζει το πραγματικό κόστος. Όχι στο λάθος. Στην επιμονή να μην διορθωθεί.
Το σημείο που κάνει τη διαφορά
Το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μιας σύγχρονης επιχείρησης δεν είναι απλώς η περισσότερη δουλειά. Είναι η σωστή κατανόηση. Γιατί πολλές φορές η διαφορά δεν βρίσκεται στο ποιος δουλεύει περισσότερο. Βρίσκεται στο ποιος καταλαβαίνει καλύτερα τι πραγματικά συμβαίνει.
Δεν θα κουραστώ να το γράφω , τα δεδομένα είναι το πολυτιμότερο περιουσιακό στοιχείο των επιχειρήσεων. Όλων των τύπων δεδομένα, από τα έσοδα τα έξοδα και πόσες φορές αγόρασε εκ νέου ο ίδιος πελάτης την υπηρεσία μας, μέχρι ποιες ώρες έχουμε μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην επιχείρηση ή την αγαπημένη γεύση μιας ηλικιακής ομάδας.
Ο Peter Drucker , ο θεμελιωτής του σύγχρονου management, είχε τονίσει πως ότι «ό,τι μετριέται μπορεί να διοικηθεί», θέλοντας να δείξει ότι η σύγχρονη επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στη διαίσθηση αλλά σε δεδομένα, ανάλυση και σαφή στοχοθέτηση. Όμως η πραγματική αξία των δεδομένων δεν βρίσκεται μόνο στη συλλογή τους, αλλά στην επιμέλεια με την οποία αναλύονται και στη λεπτομέρεια με την οποία ερμηνεύονται. Γιατί η ίδια ακρίβεια δεν έχει πάντα την ίδια σημασία σε κάθε πεδίο: μια πρόβλεψη πωλήσεων με αξιοπιστία 95% μπορεί να θεωρείται εξαιρετική και απολύτως επαρκής για επιχειρηματικό σχεδιασμό, όμως η ίδια πιθανότητα σε μια πρόγνωση πτώχευσης θα μπορούσε να θεωρηθεί επικίνδυνα ανεπαρκής.
Αυτό ακριβώς δείχνει ότι τα δεδομένα από μόνα τους δεν αρκούν, χρειάζεται σωστό πλαίσιο, σωστή αξιολόγηση του κινδύνου και κυρίως πειθαρχία στη λεπτομέρεια. Γιατί τελικά, η διαφορά ανάμεσα σε μια καλή απόφαση και μια επικίνδυνη δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στο πόσο προσεκτικά τους διαβάζει κανείς και στο πόσο καθαρά έχει ορίσει τι πραγματικά προσπαθεί να πετύχει.
Να τους αγαπάτε λοιπόν τους αριθμούς. Όχι γιατί λένε πάντα την αλήθεια, αλλά γιατί πίσω από αυτούς κρύβεται , όχι μόνο η εικόνα του σήμερα, αλλά οι αποφάσεις που θα καθορίσουν αν μια επιχείρηση θα υπάρχει και αύριο.
* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.